Top 10 Sai Lầm Tài Xế Mới Thường Gặp Khi Sử Dụng Xe Ô Tô

Khi bắt đầu sử dụng xe ô tô trong thực tế, nhiều tài xế mới dù đã có bằng lái vẫn khó tránh khỏi những bỡ ngỡ và sai sót trong quá trình điều khiển phương tiện. Việc chưa quen kích thước xe, xử lý tình huống chưa linh hoạt hoặc thiếu kinh nghiệm quan sát dễ dẫn đến các lỗi phổ biến, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. 

Theo WHO (2023), tài xế có kinh nghiệm lái xe dưới 2 năm là nhóm có nguy cơ tai nạn cao nhất, chiếm khoảng 30–40% số vụ tai nạn giao thông tại nhiều quốc gia đang phát triển.

Trung Tâm Đào Tạo & Sát Hạch Lái Xe TP. HCM Đồng Tâm tổng hợp TOP 10 sai lầm tài xế mới thường gặp khi sử dụng xe ô tô, giúp bạn nhận diện, phòng tránh và từng bước nâng cao kỹ năng lái xe an toàn, tự tin hơn.

1. Thay Dầu Nhớt Trước Kỳ Hạn

Thay dầu nhớt trước kỳ hạn không mang lại lợi ích kỹ thuật, chỉ làm tăng chi phí vận hành không cần thiết (theo AAA, 2017).

Việc thay dầu nhớt cần tuân thủ đúng chu kỳ do nhà sản xuất quy định. Chu kỳ thay dầu phụ thuộc vào công nghệ động cơ, loại dầu khuyến cáo và điều kiện vận hành thực tế của xe.

Nhiều dòng xe hiện đại có chu kỳ thay dầu từ 7.500 – 10.000 km, thậm chí lên đến 15.000 km nếu sử dụng dầu tổng hợp toàn phần (Full Synthetic). Trong khi đó, mốc 4.800 – 5.000 km thường được các trung tâm bảo dưỡng tư vấn lại không phải lúc nào cũng phù hợp.

Khuyến nghị: Người dùng nên căn cứ vào sổ hướng dẫn sử dụng chính hãng. Trường hợp xe hoạt động trong điều kiện khắc nghiệt (chạy quãng ngắn, kẹt xe thường xuyên, môi trường nhiều bụi), có thể rút ngắn chu kỳ thay dầu xuống khoảng 70% so với mức tiêu chuẩn.

2. Sử Dụng Xăng Không Phù Hợp Với Hệ Số Nén Động Cơ

Dùng sai loại xăng theo tỷ số nén làm giảm hiệu suất và gây hại động cơ, hoặc tốn tiền vô ích.

Chỉ số RON (Research Octane Number) thể hiện khả năng chống kích nổ của xăng. Việc lựa chọn RON phải phù hợp với tỷ số nén của động cơ, không phải cứ xăng cao cấp là tốt hơn. Cụ thể:

• Tỷ số nén dưới 9,5:1: sử dụng RON 92.
• Tỷ số nén từ 9,5:1 – 10,5:1: nên dùng RON 95.
• Tỷ số nén trên 10,5:1: bắt buộc dùng RON 95 hoặc cao hơn.

Heywood, J.B. – MIT, “Internal Combustion Engine Fundamentals”, tái bản 2018: Khẳng định xăng có chỉ số octane cao không làm tăng công suất nếu động cơ không yêu cầu, vì octane chỉ liên quan đến khả năng chống kích nổ, không phải năng lượng sinh công.

Khuyến nghị: Luôn kiểm tra sổ hướng dẫn sử dụng hoặc thông tin trên nắp bình xăng để chọn đúng loại xăng phù hợp với động cơ.

3. Lạm Dụng Sáp Đánh Bóng Lốp Và Bảng Điều Khiển

Dùng sáp đánh bóng quá thường xuyên không giúp xe bền hơn, mà còn gây chói mắt và làm nhanh xuống cấp nội thất, lốp xe.

Với bảng táp-lô, sáp đánh bóng tạo lớp bóng cao, dễ gây phản xạ ánh nắng, làm chói mắt người lái và giảm khả năng quan sát. Ngoài ra, các chất có tính dung môi trong sáp còn làm hỏng lớp phủ nhựa, khiến bề mặt nhanh bạc màu, lão hóa.

Với lốp xe, sáp đánh bóng thường chứa silicone và dung môi gốc dầu, có thể phá hủy lớp bảo vệ cao su (Antiozonant). Điều này khiến lốp dễ nứt rạn dưới tia UV và ozone, làm giảm tuổi thọ và độ an toàn.

Khuyến nghị:

• Nội thất: lau bằng khăn microfiber ẩm và dung dịch vệ sinh pH trung tính.
• Lốp xe: chỉ cần nước sạch và xà phòng nhẹ, tránh lạm dụng sáp đánh bóng.

4. Chuyển Về Số N Khi Dừng Đèn Đỏ

Không nên về số N khi dừng đèn đỏ ngắn, vì thao tác này làm hộp số mòn nhanh hơn so với giữ số D và đạp phanh.

Theo kinh nghiệm đào tạo thực tế tại Trường Đào Tạo & Sát Hạch Lái Xe TP. HCM, đây là lỗi rất phổ biến ở nhóm tài xế mới sử dụng xe số tự động trong 1–2 năm đầu.

Nhiều tài xế nghĩ rằng giữ số D khi dừng xe sẽ gây hại hộp số và tốn nhiên liệu. Thực tế, hộp số tự động hiện đại được thiết kế để chịu tải khi dừng tạm thời; bộ biến mô (Torque Converter) sẽ tự điều chỉnh để giảm áp lực lên các chi tiết bên trong.

Ngược lại, việc liên tục chuyển từ N sang D khiến hệ thống thủy lực phải kích hoạt lại các bộ ly hợp và phanh dải. Lặp lại nhiều lần mỗi ngày sẽ đẩy nhanh quá trình mài mòn, khiến hộp số dễ hư hỏng sớm hơn (ước tính 15–20% theo kinh nghiệm thực tế tại các trung tâm sửa chữa).

Khuyến nghị:

• Dừng dưới 60 giây: giữ số D và đạp phanh.
• Dừng lâu hơn: chuyển số P hoặc kéo phanh tay để chân được nghỉ.

5. Đặt Tay Trên Vô Lăng Vị Trí 10h – 2h

Vị trí 10h – 2h không còn an toàn trên xe hiện đại; 9h – 3h mới là tư thế được khuyến cáo.

Trước đây, tư thế 10h – 2h phù hợp với các dòng xe chưa có trợ lực lái và túi khí. Tuy nhiên, khi túi khí vô lăng trở thành trang bị phổ biến, vị trí này tiềm ẩn rủi ro lớn. Khi túi khí bung với tốc độ rất cao trong thời gian cực ngắn, lực nổ có thể đẩy mạnh cánh tay đang đặt cao vào mặt, gây chấn thương cho tay và vùng mặt người lái.

Các giảng viên của Trung Tâm Đào Tạo & Sát Hạch Lái Xe TP. HCM Đồng Tâm hướng dẫn người mới nên duy trì tư thế tay lái 9h–3h để tăng khả năng kiểm soát và giảm nguy cơ chấn thương khi túi khí bung.

Khuyến nghị:

• Luôn đặt hai tay ở vị trí 9h – 3h.
• Tránh bắt chéo tay khi đánh lái.
• Không đặt ngón tay cái bên trong vành vô lăng để hạn chế chấn thương khi va chạm.

6. Sử Dụng Đèn Pha Khi Trời Có Sương Mù

Bật đèn pha khi có sương mù làm tầm nhìn kém hơn, không giúp nhìn rõ hơn.

Đèn pha có cường độ và góc chiếu cao. Khi chiếu vào sương mù, ánh sáng bị tán xạ và khúc xạ bởi các giọt nước li ti, tạo hiệu ứng “bức tường trắng” trước mắt, khiến người lái bị chói và thu hẹp tầm quan sát, đồng thời gây khó chịu cho xe đi ngược chiều.

Trong khi đó, đèn sương mù được thiết kế chiếu thấp và rộng, hướng xuống mặt đường. Ánh sáng vàng có bước sóng dài hơn, ít bị tán xạ nên giúp quan sát mặt đường tốt hơn trong điều kiện sương mù dày.

Khuyến nghị:

• Khi có sương mù: tắt đèn pha, bật đèn cốt + đèn sương mù trước.
• Nếu xe có đèn sương mù sau, nên bật để phương tiện phía sau dễ nhận biết.

Theo tờ Transport Canada công bố 2020: Đèn sương mù ánh sáng vàng giúp tăng khả năng nhận diện mặt đường trong sương mù dày lên 20–30% so với đèn pha.

7. Sử Dụng Tai Nghe Rảnh Tay Khi Lái Xe

Dùng tai nghe rảnh tay khi lái xe vẫn nguy hiểm do gây phân tâm nhận thức, dù hai tay không rời vô lăng.

Nhiều người cho rằng chỉ cần giữ hai tay trên vô lăng thì nghe điện thoại là an toàn. Não bộ không thể xử lý hiệu quả hai nhiệm vụ cần tập trung cao cùng lúc. Khi trò chuyện điện thoại, khả năng xử lý hình ảnh và phản xạ vận động của người lái bị suy giảm rõ rệt.

Theo dữ liệu của Cơ quan An toàn Giao thông Quốc gia Hoa Kỳ (NHTSA) năm 2024, tài xế sử dụng điện thoại khi lái xe – kể cả thiết bị rảnh tay – có thời gian phản ứng chậm hơn khoảng 18%, tương đương mức suy giảm phản xạ khi nồng độ cồn trong máu đạt 0,08%.

Khuyến nghị:

• Cuộc gọi quan trọng: tấp xe vào vị trí an toàn rồi mới nghe.
• Bật chế độ “Không làm phiền khi lái xe” để hạn chế cuộc gọi và tin nhắn gây xao nhãng.

8. Chỉnh Gương Chiếu Hậu Nhìn Thấy Khuôn Mặt Tài Xế Trong Gương

Nếu có thể nhìn thấy khuôn mặt của chính mình trong gương chiếu hậu hai bên, gương đang được chỉnh sai và tồn tại điểm mù nguy hiểm.

Phương pháp chỉnh gương truyền thống, hay còn gọi là “Song song với thân xe”, yêu cầu nhìn thấy một phần đuôi xe trong gương. Cách này tạo ra vùng chồng lấn lớn giữa gương trong và gương ngoài, đồng thời để lại điểm mù rộng ở hai bên hông xe, là nguyên nhân của phần lớn các vụ va chạm khi chuyển làn.

Phương pháp BGE được Hiệp hội Kỹ sư Ô tô Hoa Kỳ (SAE) khuyến cáo yêu cầu mở rộng gương ra ngoài đến mức không còn nhìn thấy thân xe. Khi đó, vùng quan sát của ba gương (gương trong và hai gương ngoài) sẽ nối tiếp nhau liên tục, loại bỏ gần như hoàn toàn điểm mù.

Theo nghiên cứu của University of Michigan Transportation Research Institute, 2016: Xe áp dụng chỉnh gương BGE có tỷ lệ va chạm khi chuyển làn giảm 14–17%.

Cách chỉnh gương theo phương pháp BGE:

• Gương trong xe: Nhìn thấy toàn bộ kính hậu và hai cột C.
• Gương trái: Nghiêng đầu chạm kính cửa, chỉnh gương đến khi vừa đủ thấy thân xe, sau đó ngồi thẳng lại.
• Gương phải: Nghiêng đầu về giữa xe, thực hiện tương tự.

9. Chỉ Tập Trung Nhìn Xe Phía Trước Khi Đang Lái Xe

“Dán mắt” vào xe phía trước làm giảm khả năng dự đoán và phản ứng, tăng nguy cơ tai nạn.

Khi lái xe, nguy hiểm không chỉ đến từ phía trước mà còn từ hai bên và phía sau: xe máy vượt ẩu, người đi bộ băng qua đường, hoặc xe trước phanh gấp. Nếu chỉ nhìn vào một điểm cố định, tài xế sẽ khó phát hiện sớm rủi ro.

Kỹ thuật “nhìn xuyên thấu” khuyến khích quan sát xa hơn qua xe phía trước để nhận biết sớm ùn tắc, phanh gấp hay vật cản. Đồng thời, cần quét gương chiếu hậu mỗi 5–8 giây để nắm tình hình xung quanh.

Khuyến nghị:

• Áp dụng quy tắc “quét toàn cảnh”: trước xa → trước gần → gương trong → gương trái → gương phải → quay lại phía trước.
• Duy trì chu kỳ quan sát này liên tục trong suốt quá trình lái xe.

10. Không Khóa Cửa Xe

Không khóa cửa khi lái xe rất nguy hiểm, làm tăng nguy cơ bị văng khỏi xe và đe dọa tính mạng.

Một số tài xế nghĩ rằng để cửa mở sẽ giúp cứu hộ nhanh hơn khi tai nạn xảy ra. Thực tế, khi va chạm, cửa không khóa có thể bật mở do quán tính, khiến người ngồi trong xe bị văng ra ngoài. Theo thống kê an toàn giao thông, nguy cơ tử vong khi bị văng khỏi xe cao gấp nhiều lần so với khi được giữ an toàn bên trong.

Trên các dòng xe hiện đại, cửa thường tự động khóa khi xe đạt tốc độ nhất định hoặc khi túi khí bung. Ngoài ra, lực lượng cứu hộ chuyên nghiệp luôn có thiết bị chuyên dụng để mở hoặc cắt cửa xe, nên việc cửa khóa không làm chậm quá trình cứu nạn.

Khuyến nghị:

• Luôn khóa cửa xe ngay khi lên xe và trước khi khởi hành.
• Biện pháp này vừa bảo vệ khi va chạm, vừa phòng tránh cướp giật và xâm nhập khi dừng đèn đỏ.

Những Câu Hỏi Thường Gặp Về Kỹ Năng Lái Xe Cho Người Mới

Mức phạt khi sử dụng điện thoại khi lái xe ô tô hiện nay là bao nhiêu?

Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, hành vi sử dụng điện thoại khi lái xe ô tô không gây tai nạn bị phạt từ 4 triệu đến 6 triệu đồng và trừ 4 điểm bằng lái. Sử dụng điện thoại khi lái xe ô tô gây tai nạn bị phạt từ 20 triệu đến 22 triệu đồng và trừ 10 điểm bằng lái. Mức phạt này áp dụng cho cả việc cầm điện thoại và sử dụng tai nghe, vì đều gây phân tâm nhận thức khi điều khiển phương tiện.

Xem chi tiết thông tin về lỗi nghe điện thoại tại link https://truongdaotaolaixehcm.com/tac-hai-cua-viec-nghe-dien-thoai-trong-khi-lai-xe/

Nhìn gương chiếu hậu lùi xe như thế nào cho an toàn?

Hướng dẫn nhìn gương chiếu hậu lùi xe an toàn như sau:

• Điều chỉnh gương chiếu hậu và gương phụ để bao quát phía sau và hai bên xe.
• Kết hợp nhìn gương với quay đầu quan sát trực tiếp, không phụ thuộc hoàn toàn vào camera lùi.
• Lùi xe chậm, đều ga, luôn kiểm tra điểm mù và dừng lại ngay khi tầm nhìn bị che khuất.
• Xuống xe quan sát hoặc nhờ người hỗ trợ khi không gian hẹp.

Xe ô tô số tự động hay số sàn phù hợp hơn cho người mới lái?

Xe số tự động (AT) phù hợp hơn cho người mới vì loại bỏ thao tác cắt côn và chuyển số, giúp tập trung hoàn toàn vào quan sát và điều khiển. Tuy nhiên, tài mới lái xe AT cần đặc biệt chú ý tư thế đặt chân đúng để tránh nhầm chân ga với chân phanh, là lỗi phổ biến nhất ở nhóm này.

Để dễ dàng lựa chọn loại xe sử dụng hơn, xem kỹ thông tin so sánh tại bài viết Sự khác nhau giữa xe số sàn và tự động. 

Bao lâu sau khi có bằng mới nên lái xe đường trường?

Nên có ít nhất 6 tháng kinh nghiệm lái xe trong đô thị và đã quen với xe trước khi thực hiện các chuyến đi đường dài. Khi bắt đầu, nên có người có kinh nghiệm ngồi cạnh và chọn các tuyến đường cao tốc có mật độ giao thông vừa phải.

Để chuẩn bị tốt hơn và hạn chế rủi ro, bạn có thể tham khảo thêm Kinh nghiệm lái xe ô tô cho tài mới để trang bị đầy đủ kỹ năng trước mỗi chuyến đi dài.

Đơn vị nào đào tạo, sát hạch bằng lái xe ô tô chuyên nghiệp tại Hồ Chí Minh?

Trung Tâm Đào Tạo & Sát Hạch Lái Xe TP. HCM Đồng Tâm cung cấp khóa đào tạo, sát hạch bằng lái xe ô tô hạng B và bổ túc tay lái ô tô chuyên nghiệp tại Hồ Chí Minh.

Ưu điểm của chúng tôi:

• Được Bộ Công An cấp phép hoạt động chính quy.
• Đào tạo và sát hạch bằng lái xe ô tô hạng B đúng quy định.
• Có khóa bổ túc tay lái chuyên nghiệp cho người đã có bằng.
• Chương trình học bài bản, bám sát thực tế giao thông.
• Giáo viên giàu kinh nghiệm, hướng dẫn tận tâm.
• Cơ sở vật chất, xe tập lái đạt chuẩn, đa dạng dòng xe.
• Lịch học linh hoạt, phù hợp người đi làm.
• Hỗ trợ học viên trước – trong – sau khóa học.

Liên hệ với Trung Tâm Đào Tạo & Sát Hạch Lái Xe TP. HCM Đồng Tâm để được tư vấn cụ thể hơn nếu có nhu cầu học thi hoặc bổ túc tay lái xe ô tô.